Афсонаҳои рушди иқтисодӣ ва кисаҳои холии мардум
Афзоиши маҷмӯи маҳсулоти дохилӣ, ҷалби сармоя ва сохтмони роҳу нерӯгоҳҳо худ ба худ ҷойҳои кори босифат намеофаранд. Наҷӣ Бенҳассин, роҳбари бахши Осиёи Марказии Бонки Ҷаҳонӣ, дар мусоҳиба бо Novastan мегӯяд, ки минтақа барои табдил додани рушди иқтисодӣ ба беҳбуди зиндагии мардум ба ислоҳи ниҳодҳо, рақобат ва рушди соҳибкории хусусӣ ниёз дорад.
Мусоҳибаро Матё Лемуан омода карда, Novastan рӯзи 27 октябри соли 2026 ба забони англисӣ нашр кардааст. Ин гузориши мо хулосаи мустақили мусоҳиба аст.
Таваҷҷуҳи хориҷӣ ва натиҷаи воқеӣ
Ба арзёбии Бенҳассин, таваҷҷуҳи шарикони байналмилалӣ имкониятҳои нав фароҳам кардааст. Аммо ваъдаи сармоягузорӣ ҳанӯз маънои дигаргуншавии иқтисодро надорад. Натиҷа ба он вобаста аст, ки корхонаҳо метавонанд маҳсулнокиро баланд бардоранд ва шуғли беҳтар эҷод кунанд.
Рақамҳои рушд ва сифати шуғл
Намояндаи Бонки Ҷаҳонӣ мегӯяд, ки рушди иқтисодии минтақа бо беҳбуди ҳамвазни сифати ҷойҳои корӣ ҳамроҳ нашудааст. Меъёрҳои муҳим ва нишондиҳандаи асосии рушд ин расмӣ будани шуғл, маош ва малакаи кормандонанд.
Монеаҳои соҳибкории хусусӣ
Бенҳасин дастрасии маҳдуд ба маблағгузорӣ, мушкилоти иҷрои шартномаҳо ва норасоиҳои идоракуниро аз монеаҳои соҳибкорӣ медонад. Бартарии корхонаҳои давлатӣ низ метавонад имконияти бахши хусусиро маҳдуд созад.
Нигоҳ ба Тоҷикистон
Бенҳассин аз аҳолии ҷавон, неруи гидроэнергетикӣ ва зарурати барнома барои равона кардани бахше аз даромадҳои Роғун ба дастгирии камбизоатон ёд мекунад. Ин арзёбии намояндаи ниҳоди маблағгузор аст.
Барои пайгирии ин масъала дар Тоҷикистон, дар баробари ҳаҷми истеҳсолу сармоягузорӣ, омори шуғли расмӣ, маош ва дастрасии соҳибкорон ба қарз низ аҳамият дорад. Бо ин нишондиҳандаҳо метавон санҷид, ки рушди эълоншуда ба рӯзгори кадом гурӯҳҳои аҳолӣ таъсир мерасонад.
Бардошт аз ин мусоҳиба ин аст, ки рушди иқтисодиро танҳо бо афзоиши маҷмӯи маҳсулоти дохилӣ ё ҳаҷми сармоягузорӣ чен кардан кофӣ нест. Барои шаҳрванд натиҷаи рушд пеш аз ҳама дар пайдо шудани кори муносиб, маоши кофӣ ва имкони пеш бурдани зиндагӣ дар дохили кишвар эҳсос мешавад. Агар рақамҳои иқтисодӣ боло раванд, аммо мардум ҳамоно барои таъмини оила ба муҳоҷират вобаста бошанд, бояд пурсид: манфиати ин рушд ба кӣ мерасад ва чӣ чиз монеи тақсим шудани он миёни аҳолӣ мешавад?
Барои Тоҷикистон ин масъала ба сифати идоракунӣ ва ҷавобгарии мақомоти давлатӣ пайванд дорад. Тарҳҳои бузург бояд на танҳо бо арзиши сохтмон, балки бо ҷойҳои кори устувор, даромади воқеӣ ва беҳбуди хизматрасониҳо арзёбӣ шаванд. Ҳамчунин, ваъдаи равона кардани даромадҳои ояндаи Роғун ба дастгирии камбизоатон бояд бо қоидаҳои равшан, ҳисоботи дастрас ва назорати ҷамъиятӣ ҳамроҳ бошад. Мардум бояд бидонанд, ки аз маблағи ҷамъиятӣ чӣ натиҷа гирифтаанд ва барои камбудиҳо кӣ масъул аст.
Манбаъ: мусоҳибаи Матё Лемуан бо Наҷӣ Бенҳассин дар Novastan, 27 октябри 2026