Ба дигарон фиристед

Берлин, 28 сентябри 2026 — Паём ТВ. Фраксияи Ҳизби чап дар Бундестаг аз ҳукумати Олмон хостааст, шарҳ диҳад, ки чаро Асадулло Бобоев, як фаъоли мухолифи тоҷик, ба Тоҷикистон ихроҷ шуд ва мақомоти олмонӣ дар бораи боздошти ӯ баъди расидан ба Душанбе чӣ медонанд. Саволҳои вакилон қазияи Саидаъзам Раҳмонов, шаҳрванди дигари Тоҷикистонро низ дар бар мегиранд, ки пас аз сафар аз Олмон ба ватанаш дар боздоштгоҳ даргузашт.

Дар хабари Бундестаг ва матни дархости парлумонӣ номи ин ду нафар ба шакли ихтисории «А. Б.» ва «С. Р.» омадааст. Бо вуҷуди ин, шахсияти ҳарду аз рӯи маълумоти нашршуда маълум аст. Созмони Human Rights Watch дар гузоришҳои ҷудогона онҳоро бо номҳои пурраи Асадулло Бобоев ва Саидаъзам Раҳмонов муаррифӣ кардааст. Ин номҳо ҳамчунин бо синну сол, вақти сафар ва дигар ҷузъиёти қазияҳои дар санади Бундестаг зикршуда мувофиқат мекунанд.

Ихроҷ ва боздошти Асадулло Бобоев

Бино ба Human Rights Watch, мақомоти Олмон рӯзи 20 июни соли 2026 Асадулло Бобоеви 54-сола ва писари 19-солааш Муҳаммадро ба Душанбе фиристоданд. Бобоев баробари расидан ба Тоҷикистон боздошт шуд. Ҳамсараш Мастона Файзуллоева ба расонаҳо гуфтааст, ки ӯро фавран ба боздоштгоҳи тафтишотӣ бурданд. Писарашон ба бибиаш супурда шуд, дар ҳоле ки Файзуллоева ва ду духтарашон дар Олмон монданд.

Бобоев ва хонаводааш соли 2017 ба Олмон омада, дар ҳамон сол дархости паноҳандагӣ карда буданд, вале дархост рад шуд. Ба гуфтаи Human Rights Watch, Бобоев дар шабакаҳои иҷтимоӣ аз ҳукумати Тоҷикистон интиқод мекард ва дар фаъолияти ҷунбиши «Ислоҳот ва рушди Тоҷикистон» иштирок дошт. Human Rights Watch аз Олмон хостааст, сабаби ихроҷи ӯро дар шароите, ки хатари боздошт матраҳ буд, таҳқиқ кунад ва масъалаи боздошташро бо мақомоти Тоҷикистон бардорад.

Бар асоси санадҳои додгоҳие, ки Human Rights Watch дидааст, Бобоев ва писараш рӯзи 8 июн дар минтақаи Керкени аёлати Рейни Шимолӣ — Вестфалия ба боздошти марбут ба ихроҷ гирифта шуданд. Додгоҳ бо ишора ба поён ёфтани муҳлати иқомати онҳо ва иҷро нашудани амри тарки ихтиёрии кишвар, нигоҳ доштани ҳар дуро то 2 июл иҷозат дода буд. Бо ин ҳол, ихроҷи онҳо 20 июн сурат гирифт. Бобоев қаблан гуфта буд, ки дар Тоҷикистон бинобар навиштаҳои интиқодиаш дар шабакаҳои иҷтимоӣ алайҳи ӯ парванда боз шудааст. Ин гуфтаи ӯ дар гузориши созмони ҳуқуқи башар ҳамчун иддаои худи Бобоев оварда шудааст.

Ҳоло вакилони Ҳизби Чап аз ҳукумати Олмон мепурсанд, ки аз сабаби боздошт ва эҳтимоли боз шудани парвандаи ҷиноӣ алайҳи Бобоев чӣ маълумот дорад. Онҳо ҳамчунин мехоҳанд бидонанд, ки оё пеш аз ихроҷ аз мақомоти Тоҷикистон кафолате гирифта шуда буд, ки ӯ боздошт намешавад ва метавонад озодона дар кишвар ҳаракат кунад. Саволи дигар ин аст, ки Берлин барои озодии ӯ иқдоме мекунад ё не ва агар Бобоев озод шавад, имкони бозгашташ ба Олмонро баррасӣ хоҳад кард ё не.

Вакилон ба тарзи иҷрои ихроҷ низ таваҷҷуҳ кардаанд. Онҳо пурсидаанд, ки Бобоевро чанд корманди пулиси федералӣ ҳамроҳӣ кардаанд, оё дастонаш баста буданд ва оё телефон ё дигар дастгоҳҳои электрониаш ба мақомоти Тоҷикистон супурда шудаанд. Бино ба нигаронии муаллифони дархост, маълумоти дохили чунин дастгоҳҳо, аз ҷумла мукотиба ва рӯйхати тамосҳо, метавонад барои худи шахси ихроҷшуда ва афроди наздик ба ӯ хатар эҷод кунад. Пешниҳоди ин саволҳо маънои онро надорад, ки супурдани телефон аллакай тасдиқ шудааст.

Қазияи Саидаъзам Раҳмонов

Дар ҳамон дархости парлумонӣ қазияи Саидаъзам Раҳмонов низ матраҳ шудааст. Ӯ 29-сола буд, аз соли 2019 дар Олмон зиндагӣ мекард ва ҳамсари олмонӣ дошт. Бар хилофи Бобоев, Раҳмонов аз Олмон ихроҷ нашуда буд. Ба гуфтаи Human Rights Watch, ӯ моҳи июни соли 2025 барои гирифтани ҳуҷҷатҳои зарурӣ ҷиҳати танзими вазъи иқоматаш худ ба Тоҷикистон сафар кард. Баъдан дар Душанбе боздошт шуд ва моҳи октябри ҳамон сол дар зиндон даргузашт.

Дар бораи сабаби марги Раҳмонов маълумоти мухолиф нашр шудааст. Хонаводааш мегӯяд, дар ҷасади ӯ нишонаҳои латукӯб ва шиканҷа дидааст. Мақомоти Тоҷикистон ин иддаоро рад карда, гуфтаанд, ки ӯ дар маҳбас худкушӣ кардааст. Сабаби марг ва дурустии ин баёнияҳо дар санади Бундестаг муайян нашудааст. Вакилони олмонӣ аз ҳукумати кишварашон мепурсанд, ки дар бораи боздошт ва марги Раҳмонов чӣ медонад, оё ташхиси ҷасад ё таҳқиқ гузаронда шудааст ва оё Берлин аз мақомоти Тоҷикистон тавзеҳ хостааст.

Дархост ҳамчунин ба нақши идораи муҳоҷирати маҳалли зисти Раҳмонов дахл мекунад. Вакилон мехоҳанд бидонанд, ки оё ҳукумати федералӣ таҳқиқ кардааст, чаро аз ӯ барои гирифтани ҳуҷҷат ба Тоҷикистон рафтан талаб шуда буд, дар ҳоле ки, ба гуфтаи муаллифони дархост, дар бораи хатари бозгашташ ҳушдор дода буданд. Идораи маҳаллӣ қаблан гуфта буд, ки Раҳмонов бо хоҳиши худ сафар кардааст ва гирифтани раводиди зарурӣ аз Тоҷикистонро барои ӯ имконпазир мешуморид.

Саволҳо дар бораи сиёсати Олмон

Human Rights Watch Бобоевро чаҳорумин фаъоли мухолифи тоҷик медонад, ки аз соли 2023 баъди ихроҷ аз Олмон ҳангоми расидан ба Тоҷикистон боздошт шудааст. Ба иттилои созмон, се нафари пешин, Абдуллоҳи Шамсиддин, Билол Қурбоналиев ва Дилмурод Эргашев баъдан мутаносибан ба 7, 10 ва 8 соли зиндон маҳкум шуданд. Созмон асоснокии иттиҳомҳои онҳо ва идомаи ихроҷи афроди дар хатари бадрафторӣ қарордоштаро зери суол бурдааст.

Аз ин рӯ, пурсиши вакилони Бундестаг танҳо ба ду қазияи алоҳида маҳдуд намешавад. Онҳо аз ҳукумат омори ихроҷи шаҳрвандони Тоҷикистон дар соли 2026, маълумот дар бораи занону ноболиғони ихроҷшуда, натиҷаи баррасии дархостҳои паноҳандагии тоҷикон ва арзёбии вазъи ҳуқуқи инсон дар Тоҷикистонро талаб кардаанд. Ҳамчунин мепурсанд, ки оё таҷрибаи қабули қарорҳои идораи федералии муҳоҷират ва паноҳандагӣ нисбат ба шаҳрвандони Тоҷикистон бозбинӣ мешавад ё хайр.

Хадамоти матбуотии Бундестаг ин пурсиши парлумониро 21 сентябри соли 2026 нашр кард. Санади дастрас саволҳои фраксияи Ҳизби чапро дар бар мегирад ва дар он ҳанӯз посухи ҳукумати Олмон ба ин саволҳо ё натиҷаи таҳқиқи қазияҳои Бобоев ва Раҳмонов оварда нашудааст.

Ба дигарон фиристед