Коршиносон: «Садҳо мухолифи тоҷик дар хориҷ қурбонии таъқибҳои фаромиллӣ шудаанд»

Илҳомҷон Ёқубов, фаъоли сиёсии тоҷик, дар як ҳамоиши байналмилалӣ дар Берлин аз таҷрибаи шахсии худ дар заминаи таъқибҳои фаромиллӣ, фишори мақомоти амниятии Тоҷикистон ба пайвандонаш ва ҳукмҳои ғоибонаи додгоҳӣ алайҳи аъзои хонаводааш сухан гуфтааст. Ӯ таъкид кардааст, ки таъқиби мухолифони сиёсии тоҷик танҳо бо марзҳои Тоҷикистон маҳдуд намешавад ва дар бисёр ҳолатҳо наздикони онҳо низ ҳадафи фишору таҳдид қарор мегиранд.

Ин масъалаҳо дар доираи ҳамоиши солонаи Ҷамъияти Аврупои Шарқӣ ва Донишгоҳи озоди Берлин, ки бо иштироки коршиносон, сиёсатмадорон ва фаъолони ҳуқуқи башар баргузор гардид, мавриди баҳсу баррасӣ қарор гирифтаанд.

Дар ин нишаст масъалаи саркӯбгариҳои фаромиллӣ (Transnational Repression), бахусус таъқиби мухолифони сиёсии Тоҷикистон ва Русия дар хориҷ аз кишвар, яке аз мавзӯъҳои меҳварии гуфтугӯҳо будааст.

Илҳомҷон Ёқубов дар суханронии худ таъкид кардааст, ки на танҳо ҳамчун як фаъоли сиёсӣ, балки шахсан ва ҳамроҳ бо аъзои хонаводааш оқибатҳои ин гуна таъқибҳоро таҷриба кардааст.

«Ман шахсан дарду ранҷ ва паёмадҳои саркӯбгариҳои фаромиллӣ ва ҷиноятҳои марбут ба онҳоро эҳсос кардаам. Ва ман ягона нафар нестам. Садҳо намояндаи мухолифони тоҷик, ки дар хориҷ аз кишвар зиндагӣ мекунанд, бо чунин таъқибҳо рӯ ба рӯ мешаванд», — гуфтааст ӯ.

Фишор ба пайвандон баъди тарки Тоҷикистон

Ба гуфтаи Илҳомҷон Ёқубов, пас аз тарки Тоҷикистон фишори мақомоти Кумитаи давлатии амнияти миллӣ (КДАМ) танҳо ба худи ӯ маҳдуд нашуда, аъзои хонавода ва наздиконашро низ фаро гирифтааст.

Ӯ гуфтааст, аммаҳо ва амакҳояш, ки солҳои зиёд дар Русия ба ҳайси муҳоҷири меҳнатӣ кору зиндагӣ мекарданд, баъди бозгашт ба Тоҷикистон мавриди фишори мақомоти ҳифзи ҳуқуқ қарор гирифтаанд.

Ба нақли Ёқубов, шиносномаҳои баъзе аз ин пайвандонаш мусодира шуда, онҳо амалан аз имкони берун рафтан аз кишвар маҳрум гардидаанд.

Ҳамчунин, ба иддаои ӯ, мақомоти амниятӣ пайвандонашро маҷбур кардаанд, ки дар назди дурбин алайҳи ӯ изҳорот диҳанд ва фаъолияти сиёсиашро маҳкум кунанд.

Наворҳои ин изҳорот баъдан дар шабакаи YouTube нашр шуда, то ҳол дар интернет дастрас мебошанд.

Ёқубов чунин амалҳоро як навъи фишори равонӣ ва сиёсӣ арзёбӣ карда, гуфтааст, ки ҳадаф аз онҳо маҷбур кардани мухолифон ба қатъи фаъолият тавассути таҳдид ба наздиконашон мебошад.

Ҳукми ғоибонаи додгоҳ алайҳи Ёқубов ва падару модараш

Бахши дигари суханронии Илҳомҷон Ёқубов ба парвандаи ҷиноятӣ ва ҳукмҳои ғоибонаи додгоҳӣ алайҳи худ ва чанд тан аз аъзои хонаводааш бахшида шудааст.

Ба гуфтаи ӯ, мақомоти Тоҷикистон алайҳи ӯ, падар ва модараш бо иттиҳомоти марбут ба фаъолияти экстремистӣ парвандаи ҷиноятӣ боз карда, онҳоро ғоибона ба солҳои тӯлонии зиндон маҳкум кардаанд.

Ӯ аз падари худ Дадоҷон Ёқубов ва модараш Очахон Ёқубова ном бурда, гуфтааст, ки Додгоҳи шаҳри Хуҷанд нисбат ба онҳо ҳукм содир кардааст.

Ёқубов бар ин назар аст, ки ин парвандаҳо ангезаҳои сиёсӣ дошта, ба фаъолияти ҷамъиятиву сиёсии ӯ дар хориҷ аз Тоҷикистон иртибот доранд.

Ба арзёбии ӯ, таъқиби падару модар ва дигар наздиконаш дорои нишонаҳои «муҷозоти дастаҷамъӣ» буда, ҳадаф аз он на танҳо ҷазо додани худи ӯ, балки таҳти фишор қарор додани тамоми хонаводааш мебошад.

Қазияи хонаводаи Ёқубов қаблан низ мавриди таваҷҷуҳи расонаҳо ва созмонҳои байналмилалии ҳомии ҳуқуқи инсон қарор гирифта буд.

Парвандаи бародари Шавкати Муҳаммад: намунаи дигари таъқиби наздикони мухолифон

Дар ҷараёни ҳамоиш, ба гуфтаи иштироккунандагон, аз парвандаҳои дигари марбут ба таъқиби мухолифони тоҷик ва пайвандони онҳо низ ёдоварӣ шудааст.

Аз ҷумла, қазияи Аслиддин Шарипов, бародари рӯзноманигори тоҷик Шавкати Муҳаммад, ҳамчун яке аз намунаҳои фишор ба наздикони мунтақидони ҳукумат матраҳ гардидааст.

Аслиддин Шарипов дар Русия боздошт ва баъдан ба Тоҷикистон истирдод шудааст. Ӯ пас аз бозгашт ба кишвар мавриди муҳокимаи додгоҳӣ қарор гирифта, ба солҳои тӯлонии зиндон маҳкум шудааст.

Шавкати Муҳаммад, ки дар хориҷ аз кишвар фаъолияти рӯзноманигорӣ дорад, қаблан гуфта буд, ки таъқиби бародарашро ба фаъолияти интиқодии худ нисбат ба ҳукумати Тоҷикистон марбут медонад.

Ба назари фаъолони ҳуқуқи башар, чунин парвандаҳо аз он шаҳодат медиҳанд, ки фишор ба мухолифони сиёсӣ метавонад аъзои хонаводаи онҳоро низ фаро гирад, ҳатто агар худи онҳо дар хориҷ аз Тоҷикистон зиндагӣ кунанд.

Стив Свердлов аз нақзи ҳуқуқи инсон дар Тоҷикистон гуфт

Дар ҳамоиши Берлин ҳамчунин филми мустанаде, ки аз ҷониби созмонҳои байналмилалӣ таҳия шудааст, ба намоиш гузошта шудааст. Ин филм ба масъалаҳои нақзи ҳуқуқи инсон ва таъқибҳои сиёсӣ дар Тоҷикистон бахшида шудааст.

Стив Свердлов, ҳуқуқшинос ва ҳомии ҳуқуқи инсон, дар суханронии худ аз чандин ҳолати нақзи ҳуқуқи инсон ва амалҳои ғайриқонунии намояндагони сохторҳои давлатии Тоҷикистон ёдовар шудааст.

Ӯ бо овардани мисолҳои мушаххас ба масъалаи таъқиби фаъолони сиёсӣ, фишор ба мухолифон ва истифодаи василаҳои гуногун барои маҳдуд кардани фаъолияти онҳо таваҷҷуҳ кардааст.

Масъалаи таъқиби мухолифон дар хориҷ аз кишвар дар солҳои охир ба яке аз мавзӯъҳои мавриди таваҷҷуҳи созмонҳои байналмилалии ҳуқуқи башар табдил ёфтааст.

Хурсанд Хурамов аз вазъи ҳуқуқи инсон дар Бадахшон гуфт

Яке аз бахшҳои дигари ҳамоиш ба вазъи ҳуқуқи инсон дар Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон бахшида шудааст.

Хурсанд Хурамов дар суханронии худ аз вазъи ҳуқуқу озодиҳои шаҳрвандон дар Бадахшон, таъқиби фаъолони ҷамъиятиву сиёсӣ ва фишор ба намояндагони ақаллиятҳои миллӣ сухан гуфтааст.

Ӯ ба масъалаҳои маҳдуд шудани озодиҳои шаҳрвандӣ, таъқиби фаъолон ва муносибати мақомоти давлатӣ бо аҳолии минтақа таваҷҷуҳ кардааст.

Масъалаи вазъи ҳуқуқи инсон дар Бадахшон, бахусус баъд аз рӯйдодҳои солҳои охир, борҳо мавриди нигаронии созмонҳои байналмилалии ҳуқуқи башар қарор гирифтааст.

Даъват ба таваҷҷуҳи бештари ҷомеаи байналмилалӣ

Иштироккунандагони ҳамоиш масъалаи таъқиби мухолифони тоҷик дар хориҷ аз кишвар, фишор ба пайвандони онҳо ва истифодаи механизмҳои байналмилалиро барои пайгирии мунтақидони сиёсӣ аз мавзӯъҳое донистаанд, ки ба баррасии бештар ниёз доранд.

Ба гуфтаи Илҳомҷон Ёқубов, таҷрибаи шахсии ӯ ва сарнавишти дигар мухолифони тоҷик нишон медиҳад, ки пайомадҳои саркӯбгариҳои фаромиллӣ танҳо ба худи фаъолони сиёсӣ маҳдуд намешаванд.

Ӯ таъкид кардааст, ки фишор ба аъзои хонавода, маҳдуд кардани озодии рафтуомад, таҳдид ба наздикон ва истифодаи парвандаҳои ҷиноятӣ метавонад ба василаи таъсиргузорӣ ба фаъолияти сиёсии шахсони дар хориҷ қарордошта табдил ёбад.

Ба арзёбии ӯ, ҷомеаи байналмилалӣ, созмонҳои ҳомии ҳуқуқи инсон ва ниҳодҳои дахлдори байналмилалӣ бояд ба ин гуна амалияҳо таваҷҷуҳи ҷиддӣ зоҳир кунанд.

Ҳамоиши Берлин бори дигар масъалаи саркӯбгариҳои фаромиллӣ ва таъқиби мухолифони сиёсии Тоҷикистонро дар маркази таваҷҷуҳи коршиносон ва фаъолони ҳуқуқи башар қарор додааст.

Дар ҳамин ҳол, мақомоти Тоҷикистон борҳо иттиҳоми таъқиби сиёсиро рад карда, парвандаҳои зидди мухолифонро ба нақзи қонунгузории кишвар марбут донистаанд.