Белгия: “Тоҷикистон бояд иқдомҳои хориҷшавӣ аз Оинномаи Румро бознигарӣ кунад”
Белгия дар баррасии вазъи ҳуқуқи инсон дар Тоҷикистон дар СММ аз Душанбе хост, иқдомҳояшро барои хориҷ шудан аз Оинномаи Руми Додгоҳи байналмилалии ҷиноӣ бознигарӣ кунад ва ҳамкориро дар мубориза бо беҷазоӣ барои ҷиноятҳои вазнини байналмилалӣ идома диҳад.
Намояндаи Белгия ин тавсияро дар ҷаласаи Баррасии даврии универсалии Тоҷикистон, ки рӯзи 5 ноябри соли 2026 дар Женева баргузор шуд, баён кард.
Ин талаб дар ҳолест, ки Тоҷикистон барои қатъи узвияташ дар низоми Додгоҳи байналмилалии ҷиноӣ иқдом кардааст. Ба гузориши The Diplomat, Маҷлиси намояндагон рӯзи 16 сентябри соли 2026 дар ҷаласаи ғайринавбатӣ тарҳи қарор дар бораи хориҷшавиро баррасӣ кард. Ба навиштаи расона, хадамоти матбуоти порлумон танҳо аз қабули «қарорҳои дахлдор» хабар дода, ҷузъиёти асосҳои иқдом ва натиҷаи овоздиҳиро ошкор накардааст.
Оинномаи Рум чӣ аҳамият дорад?
Оинномаи Рум санади таъсисдиҳандаи Додгоҳи байналмилалии ҷиноӣ аст. Ин додгоҳ масъулияти ҷиноии шахсонро барои наслкушӣ, ҷиноятҳо алайҳи башарият, ҷиноятҳои ҷангӣ ва ҷинояти таҷовуз дар доираи шартҳои салоҳияташ баррасӣ мекунад.
Тоҷикистон Оинномаи Румро 30 ноябри соли 1998 имзо карда, санади тасвиби онро 5 майи соли 2000 супурдааст. Оиннома 1 июли соли 2002 эътибор пайдо кард.
Хориҷшавӣ танҳо бо қарори дохилии кишвар фавран анҷом намеёбад. Тибқи моддаи 127-и Оиннома, давлат бояд Дабири кулли СММ-ро хаттӣ огоҳ кунад ва хориҷшавӣ, одатан, як сол пас аз расидани огоҳинома эътибор мегирад. The Diplomat дар гузориши сентябрии худ таъкид карда буд, ки Тоҷикистон дар пойгоҳи шартномаҳои СММ ҳанӯз кишвари узв сабт шудааст.
Қазияи боздошт нашудани Путин
Муносибати Тоҷикистон бо додгоҳ қабл аз иқдоми хориҷшавӣ низ мавриди баҳс қарор гирифта буд.
Тибқи изҳороти расмии Маҷмаи кишварҳои узви Додгоҳи байналмилалии ҷиноӣ, Палатаи пешакии дуюм рӯзи 19 марти соли 2026 муайян кардааст, ки Тоҷикистон бо иҷро накардани дархости боздошт ва супурдани Владимир Путин ҳангоми ҳузури ӯ дар қаламрави кишвар, уҳдадориҳои байналмилалиашро тибқи Оинномаи Рум иҷро накардааст.
Додгоҳ масъалаи ҳамкорӣ накардани Тоҷикистонро ба Маҷмаи кишварҳои узв ирсол кард. Намояндаи Тоҷикистон барои иштирок дар ҷаласаи 6 майи соли 2026 даъват шуда буд, то мавқеи кишварро дар бораи қарор ва ҳамкории минбаъда шарҳ диҳад.