Оби Роғун боло мешавад, хонаи 50 ҳазор нафар зери об мемонад

Сию се хонаводаи деҳаи Бедиҳои ноҳияи Нуробод бояд то поёни соли 2026 хонаҳои худро тарк кунанд. Сокинон мегӯянд, ҷубронпулӣ гирифтаанд, аммо барои сохтани манзили нав фурсат намерасад. Дар ин қазия масъала танҳо кӯчонидани одамон нест. Нигаронӣ ин аст, ки оё давлат пеш аз холӣ кардани деҳа барои зиндагии онҳо дар ҷойи дигар шароит фароҳам кардааст ё не.

Бино ба гузориши Радиои Озодӣ аз 29 октябр, мақомот аз хонаводаҳои боқимонда талаб кардаанд, ки ҳарчи зуд ба Турсунзода ва минтақаҳои дигар кӯчанд. Як манбаи беном дар ҳукумати ноҳия муҳлати ниҳоиро поёни имсол гуфтааст. Тибқи ҳамин гузориш, деҳа бояд то августи соли 2027 зери об монад.

Сокинон иддао доранд, ки тақрибан ду ҳафта пеш боми бист хона, мактаб ва масҷид канда шудааст. Абдуғаффор Одинаев, мудири пешини мактаби деҳа, гуфтааст, хонандагон акнун барои таҳсил ҳафт километр роҳ мераванд ва бархе, махсусан духтарон, аз дарс мондаанд. Ин иддаоҳо мустақилона тасдиқ нашудаанд.

Исматулло Раҳимов, яке аз сокинон, ба Озодӣ гуфтааст, ҷуброни манзил пурра пардохт шуда, мошинҳои боркаш ҳам пешниҳод шудаанд. Аммо ба гуфтаи ӯ, сохтмони хонаҳо дар ҷойи нав ҳанӯз оғоз нашудааст. Мақомот сабаби шитобро шарҳ надодаанд.

Ҳамин ҷузъиёти охир гиреҳи асосии масъала аст. Ҷубронпулӣ гирифтан ва соҳиби манзили омода шудан ду марҳилаи гуногунанд. Маблағ дар суратҳисоб худ аз худ ба девору бом, обу барқ ва мактаби дастрас табдил намеёбад. Барои ин вақт, масолеҳ, усто ва ташкили зиндагии нав лозим аст.

Дар шарҳи расмии Бонки Ҷаҳонӣ дар бораи Роғун низ кӯчонидан танҳо бо пардохти пул тавсиф намешавад. Бонк мегӯяд, барои хонаводаҳо бояд манзили босифат, дастрасӣ ба обу барқ, замин ва кумак барои барқарор кардани воситаҳои зиндагӣ таъмин шавад. Мактабҳо, муассисаҳои тиббӣ ва дигар инфрасохтори иҷтимоӣ низ бояд аҳолии кӯчидаро қабул карда тавонанд.

Бонки Ҷаҳонӣ эътироф дорад, ки кӯчонидан дар чунин миқёс печида ва вақтталаб аст ва барқарор кардани даромади мардум ҳамоно мушкил мемонад. Бино ба иттилои бонк, тарҳи Роғун кӯчонидани беш аз 50 ҳазор нафарро дар бар мегирад. .

Нигаронӣ аз сарнавишти кӯчонидашудагон нав нест. Human Rights Watch ҳанӯз дар таҳқиқоти соли 2014 аз мушкили манзилсозӣ, ҷуброни нокифоя, аз даст рафтани замини кишоварзӣ ва маҳдуд шудани дастрасӣ ба обу таҳсил гузориш дода буд. Он таҳқиқот вазъи ҳамон давраро инъикос мекунад ва далели мустақими ҳолати имрӯз нест. Аммо нишон медиҳад, ки паёмадҳои иҷтимоии кӯчонидан солҳо боз маълуманд.

Агар иддаои сокинон дар бораи кандани бомҳо пеш аз омода шудани манзили нав дуруст бошад, ин дигар танҳо иҷрои ҷадвали сохтмон нест. Ин фишори маъмурӣ ба одамонест, ки имкони онҳо барои муқобилат бо тасмими давлат маҳдуд аст. Мақомот бояд дақиқ кунанд, кӣ чунин дастур додааст, кадом хонаҳо осеб дидаанд ва барои оилаҳои бе манзили омода чӣ роҳи ҳалли воқеӣ пешниҳод шудааст.

Масъалаи мактаб боз ҳам ҷиддитар аст. Вақте кӯдак бинобар кӯчонидани деҳа аз таҳсил мемонад, харҷи иҷтимоии нерӯгоҳ аз доираи ҷуброни девору дарахт берун меравад. Ҳафт километр роҳ дар шароити кӯҳистон ва наздикшавии зимистон ин ҳамту як гапи маъмулӣ нест, ҳарчанд мардуми Тоҷикистон ба ин ҷабру зулмҳо одат кардаанд. Ин меъёри санҷиши он аст, ки манфиати кӯдак дар нақшаи кӯчонидан то чӣ андоза ҷой дорад.

Шитоб метавонад далели амниятӣ дошта бошад. Агар хатари обхезӣ ё дигар таҳдиди фаврӣ вуҷуд дорад, мақомот бояд онро бо арзёбии техникӣ ва нақшаи ҷойгиркунии бехатар шарҳ диҳанд. Аммо ҳатто зарурати таъҷилии кӯчондан ҳам саволи манзили муваққатӣ, хароҷоти иҷора ва идомаи таҳсилро аз миён намебарад.

Барои ниҳодҳои маблағгузор ҳам гузориши Бедиҳо бояд сабаби санҷиши мушаххас шавад. Бонки Ҷаҳонӣ аз механизмҳои қабули шикоят ва назорати мустақили кӯчонидан хабар медиҳад. Арзиши ин механизмҳо дар шумораи санадҳои таҳияшуда нест. Онҳо бояд нишон диҳанд, ки пеш аз холӣ шудани деҳа ҳар оила куҷо зиндагӣ мекунад ва фарзандонаш дар кадом мактаб мехонанд.

Роғунро метавон бо баландшавии оби сарбанд ва ҳаҷми истеҳсоли барқ чен кард. Аммо сифати идоракунии онро сарнавишти мардум ҳам муайян мекунад. Давлате, ки барои тарҳи азим маблағу техника сафарбар мекунад, бояд барои 33 хонавода низ роҳи кӯчидани бехатару инсонвор пайдо кунад. Пеш аз онки 50 ҳазор нафар аз зодгоҳу манзили аҷдодияш маҳрум карда мешавад, ақалан камтарин дастгирӣ ба мисли соҳиби манзили омода ба зиндагӣ шуданро дошта бошанд. Пешрафти нерӯгоҳ набояд аз бехонаву дар ва сарсону саргардон кардани 50 ҳазор нафар мардум оғоз шавад.