Буҷет 23 дарсад калонтар мешавад, саҳми мардум чӣ?

Ҳукумати Тоҷикистон даромади буҷети соли 2027-ро 80,1 миллиард сомонӣ пешбинӣ мекунад. Ин аз нишондиҳандаи тасдиқшудаи соли 2026 ба андозаи 15,1 миллиард сомонӣ ё 23,2 дарсад бештар аст. Аммо афзоиши даромади давлат ҳанӯз маънои бо ҳамин суръат беҳтар шудани зиндагии хонаводаҳоро надорад.

Бино ба иттилои расмии нашршудаи 29 октябр, лоиҳа дар ҷаласаи ҳукумат баррасӣ шуда, барои пешниҳод ба Маҷлиси намояндагон маъқул дониста шудааст. Он ҳанӯз қонуни қабулшудаи буҷети соли оянда нест.

Барои соҳаи иҷтимоӣ 36,7 миллиард сомонӣ ё 44,8 дарсади тамоми хароҷот пешбинӣ шудааст. Даромади буҷет барои солҳои 2028 ва 2029 мутаносибан 90,2 ва 104,6 миллиард сомонӣ пешгӯӣ мешавад. Эмомалӣ Раҳмон ба ниҳодҳо тавсеаи заминаи андоз, коҳиши қарзи андоз ва рушди истеҳсолоти дохилиро супориш додааст.

Ин рақамҳо нақшаанд, на натиҷаи иҷро. Дар хабари расмӣ ҷузъиёти тақсимоти маблағи иҷтимоӣ, таъсири болоравии нархҳо ва саҳми ҳар манбаи даромад оварда нашудааст. Аз ҳамин сабаб, ҳоло муайян кардан имкон надорад, ки афзоиши буҷет то чӣ андоза ба хизматрасонии беҳтари тиббӣ, маориф ва ҳифзи иҷтимоӣ табдил хоҳад ёфт.

Барои арзёбии лоиҳа танҳо рақами умумӣ кофӣ нест. Парлумон бояд шарҳ диҳад, маблағи иловагӣ аз куҷо меояд ва ба куҷо меравад. Тавсеаи заминаи андоз метавонад аз рушди фаъолияти иқтисодӣ ё беҳтар шудани ҷамъоварии андоз ба даст ояд. Аз ин ибора худ ба худ боло рафтани меъёри андозро натиҷа гирифтан дуруст нест.

Санҷиши асосӣ дар охири сол шумораи миллиардҳои сабтшуда нахоҳад буд. Муҳим аст, ки мардум барои табобат, таҳсил ва рӯзгори худ чӣ тағйирро эҳсос мекунанд. Буҷети калонтар танҳо вақте дастоварди ҷамъиятӣ мешавад, ки хароҷоташ шаффоф ва натиҷааш санҷидашаванда бошад.