Олмон илова бар Бобоев 27 тоҷикистониро ихроҷ кардааст
Ҳукумати Олмон дар посух ба пурсиши вакилони Бундестаг гуфтааст, ки дар бораи боздошт ва парвандаи ҷиноии Асадулло Бобоев дар Тоҷикистон маълумот надорад. Ин дар ҳолест, ки Human Rights Watch аз зиндонӣ шудани ин фаъоли мухолиф баъди ихроҷ аз Олмон хабар дода, аз Берлин хостааст, сабаби ба Тоҷикистон фиристодани ӯро шарҳ диҳад.
Хадамоти хабарии Бундестаг рӯзи 27 октябри соли 2026 муҳтавои ҷавоби ҳукуматро нашр кард. Худи посух бо номаи Вазорати корҳои дохилии Олмон рӯзи 21 октябр фиристода шуда, ҳамчун санади рақами 21/8768 рӯзи 22 октябр сабт шудааст.
Пурсишро вакилони фраксияи Ҳизби чап, аз ҷумла Клара Бюнгер, Дорис Ахелвилм ва Дезире Беккер пешниҳод карда буданд. Онҳо мехостанд бидонанд, ки мақомоти Олмон дар бораи сарнавишти Бобоев чӣ медонанд ва баъди ихроҷи ӯ барои муайян кардани вазъаш чӣ кардаанд. Дар бораи ин пурсиш қаблан матлаби ҷудогона дар сомонаи Паём нашр шуда буд.
Дар ҷавоб ба саволи сабаби боздошти Бобоев ҳукумат гуфтааст, ки маълумоти дархостшуда дар ихтиёр надорад. Ҳамзамон таъкид кардааст, ки сафорати Олмон дар Душанбе тавассути роҳҳои маъмулии дипломатӣ бо мақомоти Тоҷикистон робитаи мунтазам дорад. Ҳукумат ҳамчунин гуфтааст, намедонад, ки алайҳи Бобоев парвандаи ҷиноӣ вуҷуд дорад ё қаблан вуҷуд доштааст. Дар посух ба саволи талош барои озод кардани ӯ низ ба надоштани маълумот дар бораи боздошташ ишора шудааст.
Бино ба Human Rights Watch, Асадулло Бобоеви 54-сола рӯзи 20 июни соли 2026 ҳамроҳи писари болиғаш Муҳаммад аз Олмон ихроҷ шуд ва ҳангоми расидан ба Душанбе боздошт гардид. Ӯ аз соли 2017 бо хонаводааш дар Олмон зиндагӣ мекард ва дар фаъолияти ҷунбиши «Ислоҳот ва рушди Тоҷикистон» ширкат дошт. Дархости паноҳандагии ӯ рад шуда буд. Ҳамсар ва ду духтараш дар Олмон монданд.
Созмони Human Rights Watch рӯзи 22 октябр хабар дод, ки Бобоев ба 17 соли зиндон маҳкум шудааст. Созмон бо истинод ба гузориши расонаӣ санаи ҳукмро 21 сентябр нишон дода, гуфтааст, ки мақомоти Тоҷикистон маълумоти парвандаро нашр накардаанд. Ин созмон таъкид мекунад, ки пеш аз ихроҷ мақомоти олмониро аз хатари таъқиби сиёсӣ ва бадрафторӣ бо чунин фаъолон огоҳ карда буд. Мавқеи расмии мақомоти Тоҷикистон дар бораи ҷузъиёти ҳукми Бобоев дар манбаъҳои санҷидашуда дастрас нест.
Муҳим аст, ки посухи ҳукумати Олмон пеш аз нашри ин изҳороти HRW фиристода шудааст. Бинобар ин, онро ҷавоби мустақим ба хабари ҳукми 17-солаи Бобоев шуморидан дуруст нест.
Вакилон ҳамчунин пурсида буданд, ки оё пеш аз ихроҷ аз Душанбе кафолати боздошт нашудани Бобоев гирифта шуда буд. Ҳукумат бо ишора ба ҳифзи маълумоти шахсӣ ва сиёсати худ дар бораи шарҳ надодани қазияҳои инфиродӣ ҷавоби мушаххас надодааст. Дар масъалаи телефон ва дастгоҳҳои электронӣ гуфтааст, ки усулан чунин таҷҳизот ба мақомоти кишвари қабулкунанда супурда намешавад. Ин ҷавоб супурдани телефони Бобоевро тасдиқ намекунад.
Бино ба маълумоти Бундестаг, дар охири моҳи августи соли 2026 дар Феҳристи марказии хориҷиёни Олмон 12 891 шаҳрванди Тоҷикистон сабт шуда буданд. Аз ин шумора 922 нафар уҳдадори тарки кишвар буда, Duldung, яъне муваққатан боздоштани иҷрои ихроҷро доштанд. Боз 152 нафар уҳдадори тарки Олмон буданд, вале Duldung надоштанд. Ҳамин тавр, дар ин ду гурӯҳ дар маҷмӯъ 1 074 шаҳрванди Тоҷикистон қарор доштанд. Ин омор вазъи онҳоро дар охири август нишон медиҳад ва маънои онро надорад, ки ҳамаи онҳо аллакай ихроҷ шудаанд.
Омори пешниҳодшуда нишон медиҳад, ки Олмон аз январ то августи соли 2026 ба Тоҷикистон 27 нафарро ихроҷ кардааст. Ду нафари онҳо зан ва як нафар ноболиғ будааст. Ҳукумат ҳамчунин эътироф кардааст, ки дар Тоҷикистон озодиҳои сиёсӣ маҳдуд мешаванд, вале гуфтааст, шароити маҳбасҳо дар солҳои охир беҳтар шудааст. Дар ин бахши ҷавоб далел ё нишондиҳандаи мушаххаси чунин беҳбудӣ оварда нашудааст.
Human Rights Watch Бобоевро чаҳорумин фаъоли мухолифи тоҷик медонад, ки аз соли 2023 баъди ихроҷ аз Олмон дар Тоҷикистон зиндонӣ шудааст. Ба иттилои созмон, Абдуллоҳи Шамсиддин, Билол Қурбоналиев ва Дилмурод Эргашев мутаносибан ба 7, 10 ва 8 соли зиндон маҳкум шудаанд. Созмон асоснокии иттиҳомҳои онҳоро зери суол мебарад ва аз Олмон мехоҳад, мунтақидони ҳукуматро ба кишваре нафиристад, ки дар он бо хатари ҷиддии нақзи ҳуқуқ рӯбарӯ мешаванд.
Ҷавоби Берлин масъалаи асосиро ҳал намекунад. Агар давлат шахсеро ихроҷ кунад, вале баъдан дар бораи боздошт ва парвандаи ӯ маълумот надошта бошад, самаранокии арзёбии хатар ва пайгирии сарнавишти ихроҷшуда зери суол мемонад. Робитаи мунтазами дипломатӣ танҳо вақте маънои амалии ҳимояи ҳуқуқро пайдо мекунад, ки ба маълумоти санҷидашаванда ва иқдомҳои мушаххас бирасад. Дар посухи нашршуда чунин натиҷа дар қазияи Бобоев нишон дода нашудааст.