Покистон ва Тоҷикистон бар густариши ҳамкориҳо таъкид карданд. Аммо воқеъият чиаст?

Покистон ва Тоҷикистон дар мулоқотҳои сатҳи расмӣ изҳор доштанд, ки қасд доранд ҳаҷми тиҷорати дуҷонибаро зиёд намуда, равобити иқтисодӣ ва сиёсиро тақвият бахшанд.

28 марти соли 2026 дар шаҳри Исломобод намояндагони сатҳи баланди Покистон ва Тоҷикистон дар ҷараёни мулоқоти расмӣ бо ҳам дидору гуфтугӯ анҷом дода, изҳор доштанд, ки ният доранд ҳаҷми тиҷорати дуҷонибаро афзоиш дода, ҳамкориҳои иқтисодӣ ва сиёсиро тақвият бахшанд.

Бино ба иттилои нашрияи покистонии The nation, вазири федералии алоқаи Покистон Абдул Алим Хон рӯзи шанбе аз сафорати Тоҷикистон боздид карда, бо сафири Тоҷикистон дар Покистон Шарифзода Юсуф Тоир мулоқот анҷом дод.

Дар ҷараёни мулоқот, ҷонибҳо масъалаҳои марбут ба равобити дуҷониба, ҳамкориҳои тиҷоратӣ ва вазъи кунунии минтақаро ба таври муфассал баррасӣ карданд.

Дар ин вохӯрӣ вазири федералии алоқа ва раиси Ҳизби «Истеҳком-и Покистон» Абдул Алим Хон изҳор дошт, ки Покистон ва Тоҷикистон равобити деринаи дӯстона ва бародарона доранд, ки бар асоси арзишҳои муштараки динӣ ва фарҳангӣ бунёд ёфтааст. Ӯ аз фаъолияти сафири Тоҷикистон қадрдонӣ намуда, қайд кард, ки Шарифзода Юсуф Тоир дар наздик сохтани ду кишвар нақши муҳим ва шоиста бозидааст.

Гуфтугуҳои тақвият бахшидани ҳаҷми тиҷорати дуҷониба ва афзоиши ҳамкориҳои иқтисодӣ ва сиёсӣ дар чанд соли охир пайваста садо медиҳанд ва одатан ҳамчун нишонаи талошҳои ҳамгироии минтақавӣ пешниҳод мегарданд.

Бо вуҷуди ин, нишондиҳандаҳои воқеӣ тасвири пурра дигарро нишон медиҳанд. Ҳаҷми тиҷорати миёни ду кишвар ҳанӯз ҳам паст боқӣ мемонад ва бо имкониятҳое, ки дар сатҳи расмӣ зикр мешаванд, мутаносиб нест. Лоиҳаҳои калидӣ, аз ҷумла CASA-1000, ки бояд интиқоли нерӯи барқро аз Осиёи Марказӣ ба Покистон таъмин кунад, солҳо боз бо таъхир рӯбарӯ аст ва то ҳол пурра амалӣ нашудааст. Ин вазъ нишон медиҳад, ки байни изҳорот ва иҷрои воқеӣ фосилаи ҷиддӣ вуҷуд дорад.

Яке аз монеаҳои асосӣ масъалаи транзит мебошад. Роҳи кӯтоҳтарини робитаи иқтисодӣ байни ду кишвар аз қаламрави Афғонистон мегузарад, аммо ноустувории амниятӣ дар он ҷо ҳамоно як омили ҳалношуда боқӣ мемонад. Илова бар ин, камбуди инфрасохтор, хароҷоти баланд ва набудани шабакаҳои устувори нақлиётӣ низ ба рушди тиҷорат таъсири манфӣ мерасонанд. Дар чунин шароит, ҳатто агар иродаи сиёсӣ вуҷуд дошта бошад ҳам, имкони иҷрои босуръати тарҳҳо маҳдуд мегардад.

Аз ҷиҳати назариявӣ, ҳамкорӣ метавонад барои Тоҷикистон имкони дастрасӣ ба бандарҳои баҳрии Покистонро фароҳам оварад, ки барои як кишвари бе баромад ба баҳр аҳамияти калон дорад. Аммо дар амал, ин имконият то ҳол бештар дар сатҳи нақшаҳо боқӣ мондааст, зеро роҳҳои транзитӣ пурра фаъол нестанд ва истифодаи онҳо аз лиҳози иқтисодӣ ҳамеша мувофиқ нест. Дар баъзе ҳолатҳо, роҳҳои алтернативӣ тавассути дигар кишварҳо устувортар ва амалитар ҳисобида мешаванд.

Дар маҷмӯъ, изҳороти навбатии ду кишвар бештар идомаи як равандест, ки солҳо боз такрор мешавад. Бо вуҷуди потенсиали мавҷуд, мушкилоти амниятӣ, логистикӣ ва иқтисодӣ ҳанӯз ҳам монеаи ҷиддӣ боқӣ мемонанд. То замоне ки ин масъалаҳо ба таври амалӣ ҳал нашаванд, эҳтимоли табдил ёфтани чунин ваъдаҳо ба натиҷаҳои мушаххас маҳдуд боқӣ мемонад.